Jongerenparticipatie… daar moet je moeite voor doen!

Serieus werk maken van jongerenparticipatie vraagt iets anders dan een zaaltje huren, de pizzaboer bellen en een flyer maken voor Facebook. Dat was in de ‘goede’ oude tijd vaak voldoende. Jongeren leven in een andere, snelle wereld met honderd en één verleidingen. Als je jongeren wilt laten meepraten over beleid moet je van andere huizen komen. En soms voelt dat wel eens als een andere planeet, zeg ik heel eerlijk als 55 plusser.

Gemeenten zijn eindverantwoordelijk voor de zorg voor de jeugd. Dat gaat met veel zorg en nog meer budget gepaard. Op gezette tijden is met name de budgetoverschrijding weer een ‘hot’ item in de media en op gemeentehuizen. Er worden plannen bedacht om de toestroom naar professionele hulp in te dammen. Maar de kernvraag wordt hierbij nauwelijks gesteld: waar hebben jongeren en hun ouders nu écht behoefte aan? En moet dat altijd van professionals komen?

Jongeren en ouders worden nauwelijks betrokken bij beleid. En als ze al betrokken worden is het alleen bij de beleidsplannen en niet de andere fasen: inkoop, uitvoering, monitoring en evaluatie. Niet omdat niemand dat belangrijk vindt, maar omdat men nog vanuit de ‘oude modus’ meetings organiseert waarvan we nu inmiddels wel weten dat dat niet werkt: net voor of na de schoolvakanties, in het gemeentehuis, met ‘inspirerend’ sprekers, op tijden dat jongeren werken of sporten. Op zo’n avond zijn dan veel beleidsmakers, wethouders, directeuren van zorginstellingen, en gemeenteraadsleden aanwezig, maar nauwelijks jongeren en ouders.

Hoe moet het dan wel? Allereerst door met hen in gesprek te gaan. Ga naar de plaatsen waar jongeren en hun ouders komen: scholen, ouderavonden, wijkontmoetingsplaatsen, kinderopvang... En praat met hen over zaken die zij belangrijk vinden. Gesprekken met jongeren, ouders en beleidsmedewerkers/wethouders voor een project in FoodValley laten zien dat de verschillende groepen andere woorden gebruiken, andere zaken belangrijk vinden. Mijn belangrijkste tip is dan ook: luister… wees oprecht geïnteresseerd in de leefwereld van jongeren en vraag wat zij nodig hebben, en wat ze zelf willen doen. Want mijn ervaring is dat jongeren overlopen van mooie plannen om zelf aan de slag te gaan.

Iedereen vraagt mij naar methodieken om met jongeren in gesprek te gaan. Wat dat betreft zijn er zoveel methodieken, de een wat hipper of beter onderbouwd dan de ander. Maar de methodiek is niet het hete hangijzer. Het gaat om oprechte interesse. Er moeite voor willen doen. En de uitkomsten te gebruiken om zaken anders en beter te regelen. Een veel gehoorde klacht is: “Ik mag mijn verhaal doen, en ik hoor er nooit meer wat van.” Dat motiveert echt niet. Jongeren en ouders betrekken bij de plannen voor zorg voor de jeugd begint daarom bij ú. En mensen die iets anders beweren en zeggen het wél te weten en het wel even snel op te lossen voor u, houden u een worst voor.

Joke Stoffelen
Zorgbelang Inclusief